Phumlani Gongo (18) in Khayelitsha, the sprawling township outside Cape Town where he lives with his parents and sister.
“He took my phone, he took my wallet.” Phumlani Gongo (18) relates how he was robbed at gunpoint a while back. Not by a stranger, but by an old friend he used to go to school with.
“I started yelling his name, but he just looked at me and said: ‘voetsek’, get lost. I started crying, because it was the only cell phone I had, the only money I had.”
Determined not to end up like this old classmate and many other youths in his “hood”, many of whom get pulled in by drugs and gangsterism, Gongo tries to stay focused on his dream: making it as rapper.
“I’m doing music to stay out of other things, like doing drugs, robbing people. I don’t want to be a criminal, I don’t want to be a drug addict. I just want to keep myself busy.”
“Our houses are made of zinc and poles, they are shacks,” Gongo explains the conditions in Khayelitsha, the sprawling township outside Cape Town where he lives with his parents and sister.
His father works temporary jobs as a crane operator, but hasn’t found work for months. Now they rely on the little money Gongo and his mom make by repairing clothing from home. “Sometimes we could go to the neighbours and ask for something to eat. Sometimes we sleep without eating.”
His mum showed him the scars on her back, a memory from the time she was shot, while marching against apartheid. But asked if he is planning to vote in the coming elections, Gongo returns the question. “We have been in this house since 2005. My mother and my father were voting since 2005, but there is no change. So what will be the reason for me to vote?”
Gongo dropped out of school, growing frustrated because he just couldn’t pass mathematics. “My parents wanted to me to focus on school, but I told them ‘no, I want to focus on my music.’” He says hip-hop helps him keep his spirits up, but hasn’t yet made him any money so far, without producers or record labels who believe in him.
“We got no support, so it’s quite difficult for us as youngsters living in the hood to succeed. But I’m still pushing for it. I’m still fighting for my success.” For Gongo, that is also part of being ‘born free’: choosing your own path, no matter what. “That is what my songs are about: chasing dreams.”
“Other people don’t chase their dreams, they don’t do what they were born to do. They just follow. You mustn’t be a follower in a place like this. Because if you follow someone, doing things like robbing, smoking drugs, you’re going to end up dead.”
About BORN FREE: Mandela's Generation of Hope
Children born in South Africa around 1994 are part of the Born Free Generation. This generation, the first to be born after apartheid, is supposed to bring unity and change to the country. They are Mandela’s human legacy: the first generation in which every South African has the same opportunities and racial segregation, on paper, is a thing of the past. They were to be the face of a new, free, and successful South Africa. Nelson Mandela always had a big heart for the youth, and would often refer to his dreams for the youth in his speeches. In this feature the born frees question the outcome of the dream Mandela had for them. They also talk about modern day racism; What is it like to be black, or colored in this modern day world? The South African story has many connections to other race related stories around the world.
Many born frees live successful lives, and are making careers that they wouldn't have been able to do during the old racist regime. There is a big group that is thriving in the new South Africa. But at the same time, there is still a long way to go. Corruption, crime and poverty are keeping many of the born frees captive. Instead of enjoying freedom and prosperity, this ‘born free generation’ struggles - sometimes even more than their parents - with unemployment and inequality. Official segregation may be a thing of the past, but class segregation seems to have taken its place. And for many South Africans, childhood is a time shaped by extreme violence and the aftermath of HIV and AIDS.
Note: More text available upon request
Dutch text:
“Hij pakte mijn telefoon, mijn portemonnee.” Phumlani Gongo (18) vertelt hoe hij onlangs beroofd werd. Het was geen onbekende, die het pistool op hem richtte, maar een jongen waar hij mee op school heeft gezeten.
“Ik schreeuwde zijn naam, maar hij keek me alleen maar aan en zei: ‘voetsek’, rot op. Ik begon te huilen, want het was mijn enige telefoon, en al het geld dat ik had.”
Vastberaden om niet te eindigen zoals die oud-klasgenoot, en veel andere jongeren in zijn ‘hood’ die met drugs en criminaliteit in aanraking komen, richt Gongo zich op zijn droom: doorbreken als rapper.
“Ik maak muziek om bij andere dingen vandaan te blijven, zoals drugs en mensen beroven. Ik wil geen crimineel worden, geen verslaafde. Ik moet mezelf bezig houden.”
“Onze huizen zijn gemaakt van golfplaten en palen, het zijn krotten”, beschrijft Gongo de omstandigheden in Khayelitsha, de overvolle township buiten Kaapstad waar hij met zijn ouders en zus woont.
Zijn vader werkt op oproepbasis als kraanmachinist, maar heeft al maanden geen werk. Nu moet de familie het doen met het beetje geld dat Gongo en zijn moeder verdienen door vanuit huis kleding te repareren. “Soms vragen we de buren om eten. Maar soms gaan we ook zonder eten naar bed.”
Zijn moeder heeft een litteken op haar rug, overgehouden aan toen ze werd beschoten tijdens een demonstratie tegen het apartheidsbewind. Maar gevraagd of hij gaat stemmen bij de komende verkiezingen, kaatst Gongo de vraag terug. “We zitten al sinds 2005 in dit huis. Mijn moeder en vader hebben al die jaren gestemd, maar er is nog niks veranderd. Dus waarom zou ik gaan stemmen?”
Gongo stopte met school, gefrustreerd omdat wiskunde hem maar niet lukte. “Mijn ouders wilden dat ik me op school zou richten, maar ik zei: ‘nee, ik wil voor mijn muziek gaan.’” Hiphop helpt hem om positief te blijven, al levert het hem tot nu toe nog geen geld op, zonder producers of platenlabels die in hem geloven.
“Er is geen steun hier, we hebben geen platenlabels, dus het is moeilijk voor jongeren in de hood om het te maken. Maar ik ga er nog steeds voor. Ik vecht nog steeds voor mijn succes.” Voor Gongo is dat onderdeel van ‘born free’ zijn: je eigen pad volgen, wat er ook gebeurt. “Dat is ook waar mijn liedjes over gaan: je dromen najagen.”
“Andere mensen doen dat niet, die doen niet waar ze voor geboren zijn. Die volgen alleen maar anderen. Maar je kunt geen volger zijn op een plek als deze. Als je hier een meeloper bent, mensen berooft en drugs rookt, dan wordt dat vroeg of laat je dood.”
Over BORN FREE: Mandela's Generation of Hope:
De generatie die rond 1994 in Zuid-Afrika werden geboren worden de Born Free generatie genoemd. Van deze generatie, de eerste die na de afschaffing van apartheid werd geboren, wordt verwacht dat ze eenheid en verandering in het land brengen. Ze zijn Mandela’s menselijke erfenis: De eerste generatie waarin elke Zuid-Afrikaan gelijke kansen heeft en waar rassenscheiding, op papier, iets uit het verleden is. Ze zouden het gezicht van een nieuw, vrij, en succesvol Zuid-Afrika worden. Mandela had altijd een groot hart voor de jeugd en noemde zijn dromen voor de jeugd van in zijn speeches. In deze feature vragen de Born Frees zich af of Mandela’s dromen voor hen wel uitgekomen zijn. Ook praten ze over racisme vandaag de dag: Hoe is het om zwart, of kleurling te zijn in de huidige wereld? Het Zuid-Afrikaanse verhaal lijkt op andere ras-gerelateerde verhalen over de hele wereld.
Veel Born Free’s zijn succesvol, en hebben carrières die ze tijdens het voormalige racistische regime niet gehad zouden kunnen hebben. Een grote groep bloeit op in het nieuwe Zuid-Afrika, maar tegelijkertijd is er nog een lange weg te gaan. Veel Born Free’s zitten vast in corruptie, misdaad en armoede. In plaats van te genieten van vrijheid en voorspoed worstelt deze generatie - soms nog meer dan hun ouders - met werkloosheid en ongelijke kansen. Officieel is rassenscheiding verleden tijd maar het is vervangen door klassenscheiding. En de jeugd van vele Zuid-Afrikanen wordt gevormd door extreem geweld en de gevolgen van HIV en AIDS.
Meer tekst verkrijgbaar op aanvraag.
