Lwando Nkamisa (26), in his house, without electricity or running water in the village of Centane, where he resides in the summer time.
“You get to be called a sellout, a coconut, a lover of white people, a house nigger, all of those negative words.” When his family asked him whether it was true he had joined the Democratic Alliance (DA), Lwando Nkamisa (26) denied it at first.
Centane – the rural settlement in the Eastern Cape where Nkamisa lives – is an ANC stronghold, loyal to the former resistance movement turned ruling party, just like a majority of black voters countrywide. The DA is its closest contender with only 16 percent of votes in the last national elections, but managing to win in some provincial and municipal ones.
Nkamisa says it was his “anger against corruption” that turned him onto the DA, as well as his grandmother in Cape Town who saw improved service delivery, after initially fearing apartheid would return under a white mayor.
He has been representing the party at his university for some years now and notices more people have come to understand his choice to join what they used to see as a “white people’s party”.
“In this village the majority of my age mates, my friends, are just sitting idly, doing nothing. There’s no prospect of getting a job whatsoever.” Nkamisa explains this is why his father’s salary has to support many family members. “When I start work, I will have to take care of like 16 people.”
While some people criticize this system of “black tax”, and say it is limiting young peoples’ growth, Nkamisa dislikes that negative term. “It’s called Ubuntu. Because when I was growing up, these same people used to lend me their shoes, they used their money to buy me clothes, they used to feed me. It took the village to raise you.”
He sees it as a responsibility to make sure his younger siblings have it better than him, not having to walk 5 kilometers to school the way he did. “I don’t see that as a burden, I see it as part of life, as part of the system of being a Xhosa man.”
“I grew up in this village which was 100% black, a township school in East Londen, which was also 100% black, Fort Hare University, which was nearly 100% black. Then I went to Stellenbosch University, the whitest university in Africa. I had never in my entire life seen so many white people in one space. I’m not going to lie to you, it was very, very terrifying.”
He quickly adjusted, and has since learned a lot about Afrikaner and English culture, but during the holidays he still loves coming to catch his breath in the laidback quiet of Centane, despite having no tap water or electricity at his house there.
“I think this is a double life. When you go to Stellenbosch, you must quickly change, try to get used to this fast-moving life, to this survival of the fittest environment. When you are here, the spirit of ubuntu prevails. You can leave your door open, you can go to a neighbor when you are hungry and ask for food. In Stellenbosch, if you don't have money, you go hungry, simple as that.”
About BORN FREE: Mandela's Generation of Hope
Children born in South Africa around 1994 are part of the Born Free Generation. This generation, the first to be born after apartheid, is supposed to bring unity and change to the country. They are Mandela’s human legacy: the first generation in which every South African has the same opportunities and racial segregation, on paper, is a thing of the past. They were to be the face of a new, free, and successful South Africa. Nelson Mandela always had a big heart for the youth, and would often refer to his dreams for the youth in his speeches. In this feature the born frees question the outcome of the dream Mandela had for them. They also talk about modern day racism; What is it like to be black, or colored in this modern day world? The South African story has many connections to other race related stories around the world.
Many born frees live successful lives, and are making careers that they wouldn't have been able to do during the old racist regime. There is a big group that is thriving in the new South Africa. But at the same time, there is still a long way to go. Corruption, crime and poverty are keeping many of the born frees captive. Instead of enjoying freedom and prosperity, this ‘born free generation’ struggles - sometimes even more than their parents - with unemployment and inequality. Official segregation may be a thing of the past, but class segregation seems to have taken its place. And for many South Africans, childhood is a time shaped by extreme violence and the aftermath of HIV and AIDS.
Note: More text available upon request
Dutch text:
“Ze noemen je een verrader, een kokosnoot, een vriendjes van de blanken, een huisneger, dat soort negatieve woorden.” Toen zijn familie vroeg of het waar was dat hij zich had aangesloten bij de Democratic Alliance (DA), ontkende Lwando Nkamisa (26) dat in eerste instantie.
Centane – het plattelandsdorp in de Eastern Cape provincie waar Nkamisa woont – is een thuisbasis van het ANC, trouw aan de verzetsbeweging die sinds 1994 als regeringspartij aan de macht kwam, net als een meerderheid van de zwarte kiezers in het land. De DA is de grootste uitdager, met slechts 16 procent van de stemmen in de laatste verkiezingen, maar inmiddels wel een paar provincies en gemeenten waar ze het ANC hebben verslagen.
Nkamisa vertelt dat het zijn “afkeer van corruptie” was die hem op het spoor van de DA zette, net als zijn oma in Kaapstad, die vertelde over verbeterde dienstverlening, nadat ze eerst huiverig was geweest dat met een blanke burgemeester de apartheid weer terug zou keren.
Hij vertegenwoordigde de partij de afgelopen jaren op zijn universiteit, en merkt dat steeds meer mensen zijn keuze voor wat ze zagen als “blanke partij” beginnen te begrijpen.
“In dit dorp zitten veel van mijn leeftijdgenoten, mijn vrienden, niks te doen. Er is geen enkel vooruitzicht op een baan.” Nkamisa legt uit dat van zijn vaders salaris daarom veel familieleden moeten leven. “Zodra ik zelf ga werken, moet ik voor zo’n zestien mensen zorgen.”
Hoewel sommigen dit systeem van “zwarte belasting” bekritiseren, en zeggen dat het jonge mensen remt in hun carrière, gebruikt Nkamisa die negatieve term liever niet. “Het heet ubuntu. Toen ik opgroeide, leenden diezelfde mensen me hun schoenen, kochten ze kleren en eten voor me. Het hele dorp heeft me opgevoed.”
Hij ziet het als zijn verantwoordelijkheid om te zorgen dat zijn jongere familieleden het beter krijgen dan hij, en niet vijf kilometer naar school hoeven te lopen. “Dat zie ik niet als last, maar als deel van het leven, het is onderdeel van een Xhosa-man zijn.”
“Ik groeide op in dit dorp, honderd procent zwart. Een townshipschool in East Londen, ook honderd procent zwart. Fort Hare universiteit, die ook bijna honderd procent zwart was. Toen ging ik naar Stellenbosch, de witste universiteit van heel Afrika. Ik had nog nooit zoveel blanken bij elkaar gezien. Ik zal niet liegen, dat was echt heel erg beangstigend.”
Hij wende er snel aan, en heeft sindsdien veel geleerd over de Afrikaner en Engelse cultuur. Maar in zijn vakantie komt hij graag op adem in de rust en stilte van Centane, ook al heeft hij daar geen stromend water of elektriciteit.
“Het is een dubbelleven. Als je naar Stellenbosch gaat, moet je je snel aanpassen, wennen aan het snelle leven, de recht-van-de-sterkste-omgeving. Hier overheerst de geest van ubuntu. Je kunt je deur open laten staan, en bij de buren eten vragen als je honger hebt. Als je in Stellenbosch geen geld hebt, heb je honger, zo simpel is het.”
Over BORN FREE: Mandela's Generation of Hope:
De generatie die rond 1994 in Zuid-Afrika werden geboren worden de Born Free generatie genoemd. Van deze generatie, de eerste die na de afschaffing van apartheid werd geboren, wordt verwacht dat ze eenheid en verandering in het land brengen. Ze zijn Mandela’s menselijke erfenis: De eerste generatie waarin elke Zuid-Afrikaan gelijke kansen heeft en waar rassenscheiding, op papier, iets uit het verleden is. Ze zouden het gezicht van een nieuw, vrij, en succesvol Zuid-Afrika worden. Mandela had altijd een groot hart voor de jeugd en noemde zijn dromen voor de jeugd van in zijn speeches. In deze feature vragen de Born Frees zich af of Mandela’s dromen voor hen wel uitgekomen zijn. Ook praten ze over racisme vandaag de dag: Hoe is het om zwart, of kleurling te zijn in de huidige wereld? Het Zuid-Afrikaanse verhaal lijkt op andere ras-gerelateerde verhalen over de hele wereld.
Veel Born Free’s zijn succesvol, en hebben carrières die ze tijdens het voormalige racistische regime niet gehad zouden kunnen hebben. Een grote groep bloeit op in het nieuwe Zuid-Afrika, maar tegelijkertijd is er nog een lange weg te gaan. Veel Born Free’s zitten vast in corruptie, misdaad en armoede. In plaats van te genieten van vrijheid en voorspoed worstelt deze generatie - soms nog meer dan hun ouders - met werkloosheid en ongelijke kansen. Officieel is rassenscheiding verleden tijd maar het is vervangen door klassenscheiding. En de jeugd van vele Zuid-Afrikanen wordt gevormd door extreem geweld en de gevolgen van HIV en AIDS.
Meer tekst verkrijgbaar op aanvraag.
