Tshepiso Leeyola, overlooks her street in one of the outskirts of Johannesburg. Leeyola is a transgender, although she likes to refer to herself and genderqueer.
“The first time I got braids I was so scared. I was scared of walking down the streets, scared of what people were going to say.”
When she was five years old, Tshepiso Leeyola Leola 'Leeyola' (27) discovered she was different from other boys at her school. “As a boy, you are expected to hang around boys and play soccer. I enjoyed playing with dolls, playing with girls.”
She eventually followed her heart rather than people’s expectations. “If I’m happy around girls, because I feel like I am one of the girls, well, I am one of the girls.”
Asked how she identifies herself, Leeyola explains is a monosexual transsexual; being born male, living as female, and being attracted to males. “But I don’t like putting tags on myself. I prefer calling myself human more than anything.”
In the new constitution that came into effect after apartheid ended, South Africa was the first country in the world to explicitly safeguard freedom of sexual orientation, and it was one of the first – and currently still the only in Africa – to legalize same-sex marriage.
“As a state we are free, we are allowed to do whatever we want,” says Leeyola. But reality is still different in some areas of society. “When you walk, especially in the townships, there’s always people saying stuff, that being queer is unnatural, is abnormal, is all sorts of things.”
She finds white South Africans to be more accepting and understanding in general. “I’m more free around white people being transsexual than I am with black people. Unfortunately in the black community we still have people that are still primitive and behind with time.”
Leeyola says the negative comments and bullying she experienced made her a stronger person, and that she has now reached a point where it doesn’t affect her as much. “I can take anything that you do to me and not break down. I won’t. No matter how brutal you come to me, I just don’t get moved by anything the next person says.”
Doing modelling work she raised money to invest in a makeup kit. Now she works fulltime as a makeup-artist for weddings, photoshoots and television shows, and dreams of starting a makeup academy in the coming years.
She counts herself lucky that – in her own experience – racism is becoming less and less of an issue in the new South Africa. “Now the only thing I have to deal with is prejudice because of my sexuality, not my skin color. So I think we're going somewhere as a country.”
About BORN FREE: Mandela's Generation of Hope
Children born in South Africa around 1994 are part of the Born Free Generation. This generation, the first to be born after apartheid, is supposed to bring unity and change to the country. They are Mandela’s human legacy: the first generation in which every South African has the same opportunities and racial segregation, on paper, is a thing of the past. They were to be the face of a new, free, and successful South Africa. Nelson Mandela always had a big heart for the youth, and would often refer to his dreams for the youth in his speeches. In this feature the born frees question the outcome of the dream Mandela had for them. They also talk about modern day racism; What is it like to be black, or colored in this modern day world? The South African story has many connections to other race related stories around the world.
Many born frees live successful lives, and are making careers that they wouldn't have been able to do during the old racist regime. There is a big group that is thriving in the new South Africa. But at the same time, there is still a long way to go. Corruption, crime and poverty are keeping many of the born frees captive. Instead of enjoying freedom and prosperity, this ‘born free generation’ struggles - sometimes even more than their parents - with unemployment and inequality. Official segregation may be a thing of the past, but class segregation seems to have taken its place. And for many South Africans, childhood is a time shaped by extreme violence and the aftermath of HIV and AIDS.
Note: More text available upon request
Dutch text:
“De eerste keer dat ik vlechtjes droeg, was ik ontzettend bang. Bang om de straat op te gaan, bang voor wat mensen zouden zeggen.”
Toen ze vijf jaar oud was, ontdekte Tshepiso Leeyola Leola, 'Leeyola' (27) dat ze anders was dan de andere jongetjes op school. “Als jongen verwachten ze dat je met de andere jongens omgaat en voetbalt. Ik speelde liever met poppen, met de meisjes.”
Uiteindelijk volgde ze haar hart, in plaats van de verwachting van anderen. “Als ik gelukkig ben bij de meisjes, omdat ik me één van hen voel, nou ja, dan ben ik een van de meisjes.”
Gevraagd hoe ze zichzelf ziet, legt Leeyola uit dat ze een monoseksuele transseksueel is; een man, die zich vrouw voelt, en op mannen valt. “Maar ik hou er niet van om een label op mezelf te plakken. Ik noem mezelf liever gewoon mens.”
Met de nieuwe grondwet die van kracht werd na het einde van het apartheidsbewind, was Zuid-Afrika het eerste land ter wereld dat vrijheid van seksuele geaardheid en identiteit uitdrukkelijk beschermde in de wet. En tot op de dag van vandaag is het het enige Afrikaanse land waar het homohuwelijk bestaat.
“Als land zijn we vrij, we mogen doen wat we willen”, zegt Leeyola. Maar de werkelijkheid is soms anders. “Als ik rondloop, vooral in de townships, zijn er altijd mensen die opmerkingen maken, dat queer zijn onnatuurlijk is, abnormaal.”
Ze ervaart dat blanke Zuid-Afrikanen haar vaak makkelijker accepteren en begrijpen. “Ik voel me als transseksueel vrijer bij blanken dan bij zwarten. Helaas hebben we in de zwarte gemeenschap mensen die nog primitief zijn en achterlopen.”
Leeyola zegt dat de negatieve reacties en pesterijen haar sterker hebben gemaakt, en dat ze nu zo ver is dat het haar weinig meer doet. “Ik kan alles hebben wat je me aandoet, ik ga er niet aan onderdoor. Echt niet. Hoe grof je ook tegen me bent, het raakt me niet meer wat mensen zeggen.”
Als model spaarde ze geld bij elkaar om make-up spullen aan te schaffen. Nu werkt ze als make-up artiest voor trouwerijen, photoshoots en televisieprogramma’s, en droomt ze ervan om haar eigen make-up school te beginnen.
Ze prijst zichzelf gelukkig dat racisme wat haar betreft steeds minder een probleem is in het nieuwe Zuid-Afrika. “Nu loop ik vooral aan tegen vooroordelen over mijn seksualiteit, niet mijn huidskleur. Dus het gaat de goede kant op met ons land.”
Over BORN FREE: Mandela's Generation of Hope:
De generatie die rond 1994 in Zuid-Afrika werden geboren worden de Born Free generatie genoemd. Van deze generatie, de eerste die na de afschaffing van apartheid werd geboren, wordt verwacht dat ze eenheid en verandering in het land brengen. Ze zijn Mandela’s menselijke erfenis: De eerste generatie waarin elke Zuid-Afrikaan gelijke kansen heeft en waar rassenscheiding, op papier, iets uit het verleden is. Ze zouden het gezicht van een nieuw, vrij, en succesvol Zuid-Afrika worden. Mandela had altijd een groot hart voor de jeugd en noemde zijn dromen voor de jeugd van in zijn speeches. In deze feature vragen de Born Frees zich af of Mandela’s dromen voor hen wel uitgekomen zijn. Ook praten ze over racisme vandaag de dag: Hoe is het om zwart, of kleurling te zijn in de huidige wereld? Het Zuid-Afrikaanse verhaal lijkt op andere ras-gerelateerde verhalen over de hele wereld.
Veel Born Free’s zijn succesvol, en hebben carrières die ze tijdens het voormalige racistische regime niet gehad zouden kunnen hebben. Een grote groep bloeit op in het nieuwe Zuid-Afrika, maar tegelijkertijd is er nog een lange weg te gaan. Veel Born Free’s zitten vast in corruptie, misdaad en armoede. In plaats van te genieten van vrijheid en voorspoed worstelt deze generatie - soms nog meer dan hun ouders - met werkloosheid en ongelijke kansen. Officieel is rassenscheiding verleden tijd maar het is vervangen door klassenscheiding. En de jeugd van vele Zuid-Afrikanen wordt gevormd door extreem geweld en de gevolgen van HIV en AIDS.
Meer tekst verkrijgbaar op aanvraag.
